Website At Polhuis

Stand van zaken

In oktober 2006 bood het Moderamen van de AK aan de leden van de AK het concept besluit herstructurering Hervormde gemeente te Rotterdam-Zuid aan. Dit voorstel tot besluit was het sluitstuk van een intensieve periode van bezinning op de toekomst van de Hervormde Gemeente. Het voorstel leidde tot discussie binnen de wijkkerkenraden en de AK. Als gevolg daarvan werd de definitieve besluitvorming, gepland in de vergadering van de AK in december 2006, uitgesteld. Op 10 februari 2007 kwamen de moderamina van de wijkkerkenraden bij elkaar om over het voorstel tot besluit te spreken. Aan de orde kwamen de volgende punten (voor een volledig overzicht van de besproken punten zie bijlagen):

- de gebouwen kwestie in Zuidwijk
- de plaats van de Maranathawijkgemeente
- de kritiek van de wijkgemeente Charlois op de beoogde nieuwe wijkgemeente Charlois

De wijkkerkenraden (Hervormd en Gereformeerd) van Zuidwijk rapporteerden dat zij unaniem voor één kerkgebouw in Zuidwijk kozen. Op basis daarvan zag de AK er van af op dat moment een besluit te nemen over het afstoten van de Morgensterkerk.

De moderamina van de Maranathawijkgemeente en van Vreewijk/F/H berichtten dat er afspraken gemaakt waren over het pastoraat, indien besloten zou worden tot een wijkgemeente Feijenoord (Hervormd en Gereformeerd). Op grond daarvan zou de wijkgemeente Marantha als wijkgemeente kunnen blijven bestaan.

De kritiek van de wijkgemeente Charlois op de vorming van een grote wijkgemeente Charlois werd herkend. Afgesproken werd te onderzoeken of er een wijkgemeente Charlois-Zuid, omvattende de wijkgemeenten Zuidwijk en Pendrecht, gevormd kon worden.

Ontwikkelingen

Sinds de vergadering van februari 2007 is er veel gebeurd. Die ontwikkelingen hebben gevolgen voor de besluitvorming zoals die door het Moderamen in oktober 2006 is voorgesteld. Hieronder schetsen wij de ontwikkelingen per wijkgemeente.

Ondertussen is ook het proces naar de vorming van de Protestantse gemeente Rotterdam-Zuid voortgegaan. In september 2006 stelde het Moderamen van de AK voor dat proces voorrang te geven boven het Hervormde proces dat gericht was op de vorming van profielen. De AK nam dat voorstel over. Het gevolg van deze beslissing is, dat het voortgaande ´fusie´-proces steeds meer het interne, hervormde besluitvormingsproces beïnvloedt. We komen daarop terug op die plaatsen waar dat het geval is.

a. Charlois

In Charlois is in de afgelopen maanden de nieuwe inrichting van de Oude Kerk tot stand gekomen. Deze verbouwing heeft tot doel de Oude Kerk geschikt te maken voor ander gebruik dan alleen kerkelijk. De daartoe opgerichte stichting heeft goede hoop dat de exploitatie van de Oude Kerk een beduidende lastenverlichting voor de Hervormde gemeente zal opleveren.

In de afgelopen maanden is ook de samenwerking van de Hervormde wijkgemeente Charlois en de Gereformeerde kerk van Charlois gegroeid. Aan beide zijden is de wens uitgesproken om gezamenlijk in de Oude Kerk verder te gaan.

b. Lombardijen

De wijkkerkenraad van Lombardijen heeft uitgesproken dat zij van harte wil werken aan de evangelisatievragen. Dit als ´extra´ boven op de gebruikelijke pastorale taken. In dat kader is er uitgebreid overleg geweest met de IZB.  De contacten zullen voortgezet worden als besluitvorming in deze heeft plaatsgevonden. Afhankelijk van die besluitvorming kan de procedure voor het beroepen van een predikant in gang gezet worden.

In de afgelopen maanden is ook het contact met de Gereformeerde kerk van Lombardijen weer opgepakt. Voorzichtig, maar wel met hoop, wordt daar aan gewerkt.

c. Pendrecht-Heijplaat

In het afgelopen jaar is de verkoop van de Julianakerk afgerond. Voor de erediensten en andere kerkelijke activiteiten wordt nu door de gemeente de Julianakapel (voorheen het Jeugdgebouw) gehuurd.

In het afgelopen jaar zijn ook afspraken gemaakt ten aanzien van de Open Hof kerk. De intentie is dat de kerk over drie jaar verkocht wordt, onder voorbehoud dat de gemeente nog geruime tijd gebruik kan maken van de kerkzaal. De afspraken zijn gemaakt met de stichting Sonshine. Deze stichting huurt in de genoemde periode van 3 jaar de voormalige pastorie en een deel van de kerk om de door haar beoogde activiteiten op te zetten.

De wijkgemeente viert dit jaar het feit, dat tien jaar geleden de federatie tussen de Hervormde wijkgemeente en de Gereformeerde kerk van Pendrecht-Heijplaat tot stand kwam. Het is de nadrukkelijke wens van de gefedereerde wijkgemeente tot één Protestantse wijkgemeente te fuseren.

d. Maranathawijkgemeente

De afgelopen maanden is in het College van Kerkrentmeesters verschillende keren gesproken over het onderhoud van de Maranathakerk.

e. Vreewijk/F/H

Op 28 februari jl. deelde de wijkkerkenraad van Vreewijk/F/H per brief nar aanleiding van vragen van het Moderamen van de AK mee dat de samenwerking met de Gereformeerde kerk van Zuid averij had opgelopen. Pogingen om de ontstane impasse te doorbreken werden aangekondigd. Op dit moment hebben die pogingen nog niet geleid tot herstel van de verhoudingen.

Op 30 maart ontving het Moderamen een uitgebreid pakket van voorstellen van de wijkgemeente. Deze voorstellen beogen een invulling te geven aan het ´oecumenische profiel´. Aan de voorstellen is een begroting toegevoegd, waarin gepleit wordt voor een predikantsplaats van 50%, aangevuld met 25% voor het oecumenische profiel. Over met name de financiële gevolgen van de voortellen is overleg geweest tussen het College van Kerkrentmeesters en de wijkkerkenraad.

In een brief van 7 mei jl.  wordt het voorstel nogmaals bepleit. Daarbij wordt gewezen op de verschillen en onduidelijkheden in de ´financiële´ aanpak van het Hervormde proces en de voorstellen in het kader van de vorming van de Protestantse gemeente van Rotterdam-Zuid.

De brieven treft u als bijlagen aan.

f. Zuidwijk

Op 5 april jl. diende de wijkgemeente Zuidwijk bij het College van Kerkrentmeesters een voorstel in voor de gedeeltelijke herbestemming van de Morgensterkerk. Inmiddels zijn de plannen in het College besproken. Dat College heeft, onder voorwaarden, een positief advies afgegeven.

De kerkenraad (hervormd) liet ten aanzien van de toezegging tot één kerkgebouw voor de ene wijkgemeente te komen het volgende weten:

´in eerste instantie leek de gezamenlijke hervormd-gereformeerde kerkenraad van Zuidwijk bereid tot één preekplaats te komen, met als mogelijke optie: een herbestemde Morgensterkerk als preekplaats en de Credokerk voor de andere kerkelijke activiteiten. Echter in daaropvolgende kerkenraadsvergaderingen bleek dat hiervoor geen draagvlak was.´ (brief 23 april 2007)

De brieven treft u als bijlagen aan.

Beoordeling algemeen

Bij de boordeling van voorstellen voor besluit tot herstructurering en de naar aanleiding daarvan door de wijkgemeenten ingediende voorstellen hebben vanaf het begin van het beleidsproces twee argumenten zwaar gewogen: de demografische situatie van de (wijk)gemeente(n) en de financiële mogelijkheden van de (wijk)gemeente(n). Als derde criterium is daaraan in de loop van het proces de komst van de Protestantse gemeente te Rotterdam-Zuid toegevoegd.

Aan de leden van de AK is tijdens de vergadering van 19 april een overzicht uitgereikt met de meest recente cijfers over de demografische opbouw van de (wijk)gemeente(n). Daarbij werd een prognose gevoegd van de in de nabije toekomst te verwachten kerkgang per wijkgemeente. Deze notitie is als bijlage toegevoegd.

De uitkomst van het demografisch onderzoek is voor de wijkgemeenten (met als uitzondering de Maranathakerk) alarmerend. De wijkgemeenten zullen de komende jaren meer dan gehalveerd worden. Het Moderamen is zich er van bewust dat aantallen niets zeggen over de mate van meelevendheid en vitaliteit van een gemeente. De cijfers geven wel een indicatie over de ´bemensing´ van de gemeente in de komende jaren. Ook zijn de cijfers bruikbaar om een inschatting te maken van de ruimte die we als gemeente en in het bijzonder wijkgemeenten nodig hebben. Met dit laatste wordt dan met name de ruimte van kerken en bijgebouwen bedoeld. Bij de beoordeling van de plannen houdt het Moderamen dan ook me deze cijfers rekening.

Direct samenhangend met het demografische verloop van de gemeente hangt de financiële situatie van de gemeente samen. De veronderstelling is niet al te gewaagd, dat in de komende jaren de Vrijwillige bijdragen en de collecten door de sterk krimpende gemeente aanzienlijk lager zullen zijn. De neergaande trend is, weer met uitzondering van de Maranathakerk, voor alle wijkgemeenten zichtbaar. Voor een gedetailleerd overzicht, zie de bijlagen. Bij de beoordeling van de plannen is de financiële prognose van de gemeente voor het Moderamen een belangrijk criterium. In dit kader roepen wij nog eens in herinnering de brief van het RCBB, aan het College van Kerkrentmeesters. In deze brief maant het RCBB de Hervormde gemeente haar financiën op orde te brengen, dwz. beleid te ontwikkelen om de tekorten weg te werken. Pas als zo´n beleid er is, kan een verzoek om predikanten te beroepen weer ingediend worden.

Na het besluit van de AK van september 2006 om het proces dat tot de Protestantse gemeente van Rotterdam-Zuid moet leiden, voorrang te geven boven de eigen voorstellen om tot drie profielen te komen, is bij de plannen tot herstructurering telkens daarmee rekening gehouden. Ook nu zal bij de voorstellen beoordeeld worden of zij de vorming van de Protestantse gemeente niet belemmeren.

In dit verband vraagt met name het financiële beleid van de komende Protestantse gemeente aandacht. Uit de ontwikkelde voorstellen tot op heden zijn voor de besluitvorming in de Hervormde gemeente twee zaken van belang.

De Protestantse gemeente zal bij het begrotingsbeleid zich strak houden aan de normen die het RCBB ontwikkeld heeft. Kernpunt daarbij is een sluitende begroting. Aan de gemeenten en kerken die bij het ´fusie´proces betrokken zijn, wordt nadrukkelijk gevraagd bij de vorming van de Protestantse gemeente hun begroting ´RCBB-proof´ te hebben, of – indien dat niet mogelijk is – concrete plannen te hebben om zo´n begroting binnen afzienbare tijd te hebben. In feite is dit voorgestelde beleid in overeenstemming met de brief die de Hervormde gemeente van het RCBB ontving. Een RCBB-proof begroting van de (wijk)gemeente(n) is nu niet alleen van belang om binnen de Hervormde gemeente predikanten te kunnen beroepen, maar ook om te kunnen toetreden tot de Protestantse gemeente van Rotterdam-Zuid.

Ingrijpender zijn de voorstellen die in het kader van de Protestantse gemeente ontwikkeld worden voor de rente. Voorgesteld wordt om de rente als ´levend´ geld te beschouwen en in de begroting bij de inkomsten op te nemen. Met dit voorstel wordt afgeweken van de begrotingssystematiek die binnen de Hervormde gemeente gehanteerd wordt.

Het beleid tot op heden is om de rente niet in de exploitatie te brengen maar wel indirect ten goede te laten komen van de wijkgemeenten: van de ontvangen rente worden eerst enkele op de wijkgemeenten betrekking hebbende bijdragen betaald, daarna wordt rente vergoed aan de wijkfondsen en het restant wordt toegevoegd aan het eigen Solidariteitsfonds. De tekorten op de lopende begroting worden voor zover mogelijk aan de wijkfondsen onttrokken en waar niet mogelijk aangevuld uit het Solidariteitsfonds. De belangrijkste reden voor dit beleid is dat de rentepercentages sterk kunnen wisselen. Toevoeging van de rente aan de lopende begroting kan tot problemen leiden als de rente daalt: structurele verplichtingen die op basis daarvan aangegaan zijn, kunnen dan wellicht niet meer betaald worden.

Toevoeging van de rente aan de exploitatie betekent enerzijds dat de tekorten van de wijkgemeenten minder worden, de lasten stijgen daarentegen enigszins vanwege de bijdragen die thans uit de rente betaald worden. Het betekent ook dat geen toevoeging aan de wijkfondsen meer zal plaatsvinden, tenzij de rente hoger is dan begroot. Ook het Solidariteitsfonds zal dan niet of nauwelijks meer uit de rente gevoed kunnen worden. Per saldo betekent toevoeging van de rente aan de begroting en het gebruik maken van de daardoor ontstane extra financiële ruimte een versnelde intering van de fondsen.

Rekenvoorbeeld. Pendrecht ontvangt in 2005 aan renten 15.303 euro. Het tekort over dat jaar is 55.723 euro. Aan de wijkfondsen wordt ontrokken (55.723-15303) 40.421. Dat is het netto tekort. Als de rente wordt toegevoegd aan de lopende begroting krijgt Pendrecht 15.303 euro meer te besteden. Als die extra besteding aan bijv. extra formatie opgaat, blijft het tekort over 2005 55.723 euro. Dat wordt dan ten laste gebracht van het wijkfonds.

In de bijlagen wordt per wijkgemeente de opbrengsten van de renten en de tekorten weergegeven.

Bij de voorstellen en de besluitvorming in deze nota wordt uitgegaan van de tot op heden in de Hervormde gemeente gehanteerde beleidslijn. Het betekent wel dat de mogelijkheid aanwezig is dat de plannen in de loop van het jaar zullen wijzigen als in het kader van de Protestantse gemeente inderdaad gekozen wordt om de rente aan de lopende begroting toe te voegen. Van dat beleid zullen met name de wat ´rijkere´ wijkgemeente voordeel hebben. Zij beschikken immers over reserves die én een behoorlijk bedrag aan rente opleveren én waaruit gedurende lange tijd de tekorten gedekt kunnen worden. Als in het kader van de Protestantse gemeente de uitgangspunten daadwerkelijk gewijzigd worden, betekent dat een nieuwe situatie. De afspraken en besluiten die in het kader van de Hervormde gemeente genomen worden, zullen dan opnieuw bekeken en beoordeeld worden.

Beoordeling per wijk

a. Charlois

Geen opmerrkingen

b. Lombardijen

Geen opmerkingen

c. Pendrecht-Heijplaat

Geen opmerkingen

d. Maranathawijkgemeente

Het Moderamen acht het verstandig als de wijkkerkenraad van de Maranathakerk zich de komende tijd beraadt op de vraag hoe het onderhoud van de Maranathakerk zich de komende jaren zal ontwikkelen en hoe dat gefinancierd zal worden. Daarbij dient ook de vraag meegenomen worden of de Maranathakerk als kerkgebouw aangehouden moet worden of dat er naar andere mogelijkheden gezocht moeten worden. Een termijn van twee jaar voor deze bezinning acht het Moderamen verantwoord.

e. Vreewijk/F/H

In het voorstel tot herstructurering van oktober 2006 stelde het Moderamen me enige aarzeling voor een wijkgemeente Feijenoord te vormen. De aarzeling kwam vooral voort uit de demografisch en financieel zwakke positie van de wijkgemeente. De reden om op dat moment niet het voorstel te doen de wijkgemeente Vreewijk/F/H te doen opgaan in de nieuwe wijkgemeente Charlois was het dringende beroep van de wijkkerkenraad van Vreewijk/F/H om haar plannen samen met de Gereformeerde kerk van Rotterdam-Zuid een kans te geven. Als belangrijke voorwaarde formuleerde het Moderamen toen het tot stand komen van samenwerking met de Gereformeerde kerk. Alleen in samenwerking met deze kerk achtte het Moderamen de mogelijkheid aanwezig dat de plannen een kans van slagen hadden. In het voorstel tot herstructurering van oktober wordt ook aangegeven wat de route is als de samenwerking niet tot stand komt. ´Dan kiest het Moderamen er voor de huidige wijkgemeente Vreewijk/F/H te doen opgaan in de nieuwe wijkgemeente Charlois´.

Met grote spijt constateert het Moderamen dat de beoogde samenwerking niet tot stand gekomen is. Het Moderamen verwacht ook niet dat op korte termijn de samenwerking zal ontstaan. Daarmee doet zich feitelijk de situatie voor die in het voorstel herstructurering van oktober 2006 reeds benoemd is. De vraag is nu of de keus gemaakt wordt voor opheffing van de wijkgemeente Vreewijk/F/H.

Ondertussen heeft de wijkkerkenraad Vreewijk/F/H plannen ingediend, op grond waarvan zij pleit voor een zelfstandig doorgaan van de huidige wijkgemeente en een extra investering vanuit het door de verkoop van de Vredeskerk ontstane kapitaal. De schuld voor het niet slagen van een gezamenlijk plan legt zij voor een groot deel neer bij de gereformeerde partner.

Bij de beoordeling van de plannen wil het moderamen uitdrukkelijk de schijn vermijden dat zij in het in Vreewijk/F/H ontstane conflict partij kiest. Het neemt dan ook afstand van de analyse en typering van de Gereformeerde kerk van Rotterdam-Zuid door de wijkkerkenraad van Vreewijk/F/H.
De door de wijkkerkenraad ingediende plannen zijn zeker een uitwerking van de het extra ´oecumenische ontmoeting ten dienste van een breed-kerkelijke presentie in de (wijk)samenleving en de ontmoeting met andere religies´. Toch blijft de aarzeling van het Moderamen bestaan. Juist omdat deze plannen ingebracht zijn zonder de uitdrukkelijke steun van de Gereformeerde partner blijft het de vraag of deze plannen in de praktijk levensvatbaar zijn. Is een voorwaarde daarvoor nu niet juist een goede samenwerking?

De afgelopen jaren zijn op het gebied van de wijkgemeente Vreewijk/F/H verschillende lang lopende projecten geweest die in meer of mindere mate gelijke doelstellingen hadden als het thans ingediende plan. Die projecten zijn alle beëindigd. De conclusie was steeds dat de beoogde doelstelling niet gehaald was. (zie project Bispo en Brederveld)

Een andere vraag is of de wijkgemeente qua menskracht in staat is voldoende draagkracht te leveren voor de gemaakte plannen. In april 2007 telde de wijkgemeente 104 belijdende leden onder de 60 jaar.

Ook in financieel opzicht blijft de wijkgemeente een zwakke positie hebben. Daarmee wordt bedoeld de opbrengsten uit het levende geld. Die zijn net toereikend voor een kleine predikantsformatie en de Vredeskerk. Als de demografische ontwikkeling zich doorzet zoals verwacht zal die situatie eerder verslechteren dan verbeteren.

De conclusie zou dan ook te verdedigen zijn de koers te volgen die het Moderamen eerder aangaf: opheffen van de wijkgemeente in de huidige vorm. Daartegen pleit evenwel de getoonde inzet van de wijkkerkenraad, de bereidheid het eigen kerkgebouw te verkopen, het door de verkoop van het kerkgebouw ontstane wijkfonds en met name het bijeenkomen van een gemeenteleden voor wie opheffen van de wijk en voorzieningen, gelet op de leeftijd, bijna onmogelijk maakt elders naar de kerk te gaan.

De AK zal zich moeten uitspreken over de vraag of de wijkgemeente Vreewijk/F/H, conform de eerder aangegeven route, opgeheven moet worden of dat zij, ondanks het niet ontstaan van de samenwerking met de Gereformeerde partner kan blijven voortbestaan. Indien voor het laatste gekozen wordt, gaat de voorkeur van het Moderamen uit naar een wijkgemeente, die zich richt op het basispastoraat met daarboven op een bescheiden extra inzet. In predikantsformatie betekent dit een kwart predikantsplaats betaald uit het levende geld, met daarboven op maximaal een kwart predikantsplaats voor extra taken, waaronder een deel van de door Vreewijk/F/H ingediende plannen.

f. Zuidwijk

In het voorstel tot herstructurering van oktober 2006 deed het Moderamen het voorstel de Morgensterkerk als preekplaats af te stoten. Argumenten daarvoor waren de financiële situatie van de wijkgemeente, de demografische ontwikkeling en toekomst van de wijkgemeente en het beschikbaar zijn van een goed alternatief in Zuidwijk: de Credokerk. Het samen verder in de Credo kerk zou naar de mening van het Moderamen het al lang lopende proces van Samen op Weg in Zuidwijk sterk bevorderen. Met het oog op de toekomst en de daarbij horende demografische ontwikkeling is het nauwelijks verantwoord voor een kleiner wordende gemeente twee kerkgebouwen te handhaven. Ook zou een keus voor de Credokerk als plaats van samenkomst van de gemeente de vorming van een nieuwe wijkgemeente van Pendrecht en Zuidwijk vergemakkelijken (zie daarvoor de notitie uit oktober). De vorming van zo´n wijkgemeente had de voorkeur van het Moderamen. Door de vorming van zo´n wijkgemeente zou een vorming van een nieuwe vergrote wijkgemeente Charlois op dit moment niet nodig zijn. De door de huidige wijkgemeente Charlois ingebrachte bezwaren tegen zo´n grote wijkgemeente zouden dan ondervangen zijn.

De wijkkerkenraad (hervormd) heeft een plan ingediend om de Morgensterkerk in gebruik te houden als preekplaats. Dit betekent dat de AK zich zal moeten uitspreken over de vraag of de Morgensterkerk afgestoten wordt of dat er gekozen wordt voor het plan dat de wijkkerkenraad heeft ingediend. Dit plan komt er op neer dat een deel van de Morgensterkerk voor twee jaar verhuurd wordt, de Morgensterkerk als preekplaats behouden blijft naast de Credokerk.

Het Moderamen maakt bij het ingediende plan de volgende opmerkingen, die bij de beoordeling van de plannen door de AK meegewogen kunnen worden.

Het Moderamen is teleurgesteld dat de door de AK in overgrote meerderheid (december 2006) uitgesproken voorkeur voor één kerkgebouw in Zuidwijk maar zeer ten dele onderzocht is. In feite is slechts één variant besproken: een herbestemde Morgensterkerk als preekplaats en de Credokerk als gemeentecentrum. De optie om de Morgensterkerk als preekplaats af te stoten (nadrukkelijk genoemd door de AK) is door de wijkkerkenraad van Zuidwijk niet als zodanig ingebracht.

Bij de voorbereiding van de besluiten is telkens gesteld dat de plannen een reikwijdte van minstens 5 jaar, het liefst 10 jaar zouden moeten hebben; een pijnlijke discussie nu om op die manier voor de komende jaren voor een ouder wordende gemeente rust te creëren. Aan die voorwaarde voldoet het door Zuidwijk ingediende plan niet. Er is mogelijkerwijs een dekking voor twee jaar. Wat daarna gaat gebeuren is onzeker. De pijnlijke discussie zal zich derhalve opnieuw binnen niet al te lange termijn voordoen. Dat is jammer van de kostbare tijd en energie.

Het ingediende plan is zeker geen stimulans voor het samen op weg proces in Zuidwijk. Ook dat betreurt het Moderamen, zeker nu gewerkt wordt aan de vorming van de Protestantse gemeente van Rotterdam-Zuid.

Om aan de door de wijkgemeente Charlois genoemde bezwaren tegen de vorming van een vergrote wijkgemeente Charlois tegemoet te komen, had de AK voorkeur voor de vorming van een wijkgemeente Charlois-Zuid (Pendrecht en Zuidwijk). De vorming van een dergelijke wijkgemeente is door deze plannen niet snel te verwachten. Daarmee wordt de herindeling van de centrale gemeente vertraagd.

Ook de demografische ontwikkeling van de wijkgemeente leidt tot vragen bij het plan om de Morgensterkerk te behouden. Wat de leeftijdsopbouw betreft behoort Zuidwijk tot de slechts scorende wijken. Ontegenzeggelijk is er sprake van een zekere verjonging van het kader. Dat is een reden tot blijdschap. Het neemt evenwel niet weg dat het ´volume´ van de wijkgemeente gering is en geringer wordt. Is het voor een gemeenschap van die omvang verantwoord een kerk van deze omvang in stand te houden?

De financiële positie van Zuidwijk is in vergelijking met de andere wijken het zwakst. Zuidwijk heeft geen eigen vermogen, van waaruit eventuele tekorten gefinancierd kunnen worden. Ook als de plannen gerealiseerd kunnen worden is er hooguit sprake van een sluitende begroting. Elke tegenvaller wordt daardoor tot een probleem voor de wijkgemeente en in het verlengde daarvan voor de hele gemeente.

Tot op heden is telkens het principe gehanteerd dat pastoraat gaat voor gebouwen. Om de exploitatie rond te krijgen wordt er bezuinigd op pastoraat. De vraag is of dat in een ouder wordende gemeente verantwoord is. Natuurlijk kan het genoemde principe genuanceerd worden. Wat is een gemeente als er geen ´huis´ is? Maar geldt dat ook voor Zuidwijk?

Ondertussen heeft het College van Kerkrentmeesters een positief advies afgegeven. Daarbij geldt wel dat de plannen financieel, bouwkundig en wat regelgeving betreft sluitend dienen te zijn. Als dat niet het geval is, is er geen positief advies en hoeft de AK er niet over te spreken. Voor als nog gaat het Moderamen er van uit dat het positieve advies gehandhaafd blijft. Het plan is dan uitvoerbaar. De AK dient zich dan uit te spreken.

Het Moderamen heeft een voorkeur om vast te houden aan het eerdere voornemen: het afstoten van de Morgensterkerk als preekplaats. De argumenten zijn hierboven gegeven. Mocht de AK besluiten het plan van de wijkkerkenraad van Zuidwijk te volgen, dan zou het Moderamen daarbij de volgende bepalingen in overweging willen geven.

- het plan voor de gedeeltelijke herbestemming geldt voor twee jaar. De uitspraak nu betekent in geen enkel opzicht een uitspraak voor een verlenging over twee jaar
- met de deelgemeente en de woningbouwcorporatie in Zuidwijk (Vestia) worden op zo kort mogelijke termijn gesprekken geopend over een mogelijke totale herbestemming van de Morgensterkerk. Die gesprekken worden gevoerd door het College, de AK en de wijkkerkenraad gezamenlijk.
- er wordt uit gegaan van een sluitende begroting. Dat betekent dat in de komende twee jaar geen beroep gedaan kan worden op het solidariteitsfonds, voorzover het tekort ontstaat door een lagere huuropbrengst dan begroot.
- op zo kort mogelijke termijn worden gesprekken begonnen over de vorming van een wijkgemeente Charlois Zuid. Over maximaal twee jaar dienen die plannen tot een resultaat te leiden. In die plannen worden beslissingen genomen over de gebouwen.

Besluitvorming

Financiële beleid

Het Moderamen onderscheidt drie soorten geldmiddelen:

- de centrale bestemmingsfondsen
- de wijkfondsen
- het levende geld

Ten aanzien van deze drie categorieën acht het Moderamen het volgende beleid wenselijk.

Uit het levende geld (exclusief de rente!) wordt de basisvoorziening (pastoraat en kerkgebouw) in de wijk gefinancierd. De herstructurering is zodanig opgezet dat dit ook redelijk kan.

De wijkgebonden fondsen kunnen worden ingezet na overleg met en instemming van de centrale colleges voor extra voorzieningen in de wijkgemeente die aanvullend zijn op de basisvoorziening en die ten doel hebben de toekomst van de wijkgemeente te versterken, te voorzien in bestaande noden e.d.

Van de centrale bestemmingsfondsen blijven alleen het fonds CV en het Solidariteitsfonds geoormerkt voor het oorspronkelijke doel. Over de noodzaak tot handhaving van het Garantiefonds Oude Kerk moet nog nader gesproken worden.

Wijkgemeenten

In het eerdere besluitvormingsvoorstel heeft het Moderamen voorstellen gedaan voor de vorming van nieuwe wijkgemeenten en de vorming van één profielwijkgemeente: de Maranathawijkgemeente. Gelet op de bezwaren van de wijkgemeente Charlois, de ontwikkeling in Zuidwijk en Vreewijk/F/H lijkt het het Moderamen verstandig om op dit moment de huidige situatie in stand te laten. Besluitvorming over de indeling van de gemeente vindt derhalve zo mogelijk plaats in het kader van de nieuw te vormen Protestantse gemeente Rotterdam-Zuid. Wel wordt, indien daarvoor door de AK besloten wordt, aan de wijkgemeenten Zuidwijk en Pendrecht gevraagd binnen twee jaar met plannen te komen voor de vorming van een wijkgemeente Charlois-Zuid.

Predikantsplaatsen

Het Moderamen handhaaft het voorstel om de predikantsformatie per wijkgemeente met 50% te reduceren. Hiervan uitgezonderd wordt de Maranathawijkgemeente.

Gebouwen

Aan de AK wordt gevraagd zich uit te spreken voor afstoting van de Morgensterkerk als preekplaats of voor de gedeeltelijke herbestemming van de Morgensterkerk voor twee jaar, met of zonder condities.

Aan de Maranathawijkgemeente wordt gevraagd binnen twee jaar met plannen te komen ten aanzien van de Maranathakerk.

Profielen/extra´s

Het Moderamen stelt voor nu geen besluiten te nemen over de extra´s, die moeten leiden tot een nadere profilering. Dit betekent dat er geen besluiten genomen worden over extra predikantsformatie uit vermogen. Het Moderamen acht het verstandig met besluitvorming daarover te wachten totdat er duidelijkheid is over het begrotingsbeleid van de nieuw te vormen Protestantse gemeente. Indien onverhoopt de vorming daarvan niet doorgaat, zal ten aanzien van dit punt begin 2008 nadere besluitvorming plaatsvinden.

Een gevolg van dit uitstel is dat er een besluit genomen zal moeten worden over de extra formatie van 25% van de predikantsplaats in Vreewijk/F/H. De afspraken daarover lopen 1 juli 2007 af. Het Moderamen stelt voor deze afspraken te verlengen tot 1 juli 2008.

Concept besluit

De Algemene Kerkenraad van de Hervormde gemeente te Rotterdam-Zuid in vergadering bijeen op donderdag, 7 juni 2007

overwegend

- dat met het oog op het voortbestaan van de gemeente te Rotterdam-Zuid een grondige vereenvoudiging van het bestuur en een aanzienlijke financiële reductie noodzakelijk zijn
- dat een duidelijke profilering in het belang is voor het herkenbaar zijn van de kerk in de stedelijke samenleving
- dat de mogelijkheid voor een dergelijke profilering in de nabije toekomst nader uitgewerkt moet worden
- dat op korte termijn met de Gereformeerde kerken op haar grondgebied één Protestantse gemeente van Rotterdam-Zuid gevormd dient te worden

besluit ten aanzien van het financiële beleid

- dat de gemeente zodanig dient te zijn ingericht dat de basisvoorziening, d.w.z. de permanente formatie in pastoraat en gebouwen, uit het levende geld kan worden bekostigd, conform de richtlijnen van het RCBB
- de centrale bestemmingsfondsen te handhaven voor de gestelde doelen m.u.v. het Garantiefonds Oude Kerk waarover nader beraad noodzakelijk is
- enerzijds de huidige wijkgebonden fondsen, inclusief de opbrengst van verkochte en te verkopen (kerk)gebouwen, in overleg met de centrale colleges beschikbaar te stellen voor projecten die gericht zijn op de toekomstige inrichting van de gemeente met name voor die taken die met het oog op de noodzakelijke profilering in de stedelijke omgeving van haar gevraagd worden
- anderzijds het huidige vermogen zoveel als mogelijk in stand te houden voor komende generaties

besluit ten aanzien van de inrichting van de gemeente

- de thans bestaande indeling van de gemeente in wijkgemeente voorlopig te laten bestaan
- aan de wijkgemeenten Zuidwijk en Pendrecht te verzoeken binnen twee jaar met voorstellen te komen over de vorming van een wijkgemeente Charlois-Zuid

besluit ten aanzien van de profilering van de (nieuwe) wijkgemeenten

- de discussie daarover te voeren bij voorkeur in het kader van de totstandkoming van de Protestantse gemeente van Rotterdam-Zuid
- de afspraken over de extra formatie van 25% van de predikantsplaats in Vreewijk/F/H te verlengen tot 1 juli 2008

besluit ten aanzien van de inzet van predikanten

- aan de wijkgemeente Charlois een halve predikantsplaats toe te kennen
- aan de wijkgemeente Lombardijen een halve predikantsplaats toe te kennen
- aan de wijkgemeente Pendrecht-Heijplaat een halve predikantsplaats toe te kennen
- aan de wijkgemeente Vreewijk/F/H een kwart predikantsplaats toe te kennen
- aan de wijkgemeente Zuidwijk een kwart predikantsplaats toe te kennen
- aan de wijkgemeente Maranatha een hele predikantsplaats toe te kennen

besluit ten aanzien van de gebouwen

- de Morgensterkerk af te stoten
-
- of: akkoord te gaan met de gedeeltelijke herbestemming van Morgensterkerk voor twee jaar, met in achtneming van de volgende voorwaarden (zie tekst boven)

draagt het Moderamen van de AK op begin 2008 met een nota te komen waarin dit besluit op de volgende punten nader uitgewerkt worden:

- op welke manier de beoogde reductie van predikantsplaatsen gerealiseerd wordt
- voorstellen over de invulling van de ´extra´ predikantsformatie uit de wijkgebonden vermogens

Rotterdam, mei 2007