Kroniek december 2000
In oktober bezocht ik in de Middelburgt een bijeenkomst over veiligheid van ouderen. Ik schreef daarover in de kroniek. De opzet was om met bewoners van Pendrecht knelpunten in de wijk te inventariseren om daarna mogelijke oplossingen voor te stellen. In vier bijeenkomsten is na oktober met bewoners doorgepraat. Op deze wijze probeerden de organisatoren ouderen bij het vaststellen van de prioriteiten te betrekken. Het werken aan de veiligheid bevordert op zich al het gevoel van veiligheid. Mensen kunnen het gevoel krijgen dat er aan de veiligheid gewerkt wordt en dat zij daar invloed op hebben. Op die manier wordt het gevoel van machteloosheid teruggedrongen. Juist dat is één van de oorzaken dat mensen zich onveilig voelen. Je voelt je machteloos tegen wat er gebeurt. De enige oplossing is dan om je maar terug te trekken.
In oktober waren er meer dan zeventig mensen aanwezig. Je kon merken dat het thema bij velen leefde. Met enige spanning ging ik dan ook naar de afsluitende bijeenkomst in december. Het eerste dat opviel, was dat de opkomst tegenviel. Er waren aanzienlijk minder mensen dan in oktober. Dat was een tegenvaller.
Tijdens de vergadering heb ik zitten mijmeren hoe dat toch komt. Lag het aan het proces dat na oktober doorlopen was? Uit de rapportage bleek dat degenen die er bij geweest waren daarover tevreden waren. Ook het eindrapport zag er behoorlijk uit. De knelpunten zijn herkenbaar geformuleerd en reële oplossingen worden aangereikt. De bereidheid van de ‘politiek’ ook daadwerkelijk iets met het rapport te doen, was zeker aanwezig. De voorzitter van de deelgemeente gaf helder en duidelijk aan wat de deelgemeente doet en van plan is te doen. Toch kwam de stemming er niet echt in. Het geloof dat het in Pendrecht door de voorgestelde maatregelen echt veiliger zou worden, ontstond niet.
Halverwege de bijeenkomst neemt één van de actieve wijkbewoners het woord. Het is tijdens de reactie van de vertegenwoordiger van de Nieuwe Unie op de plannen. Hij herhaalt wat hij al eerder gesteld heeft. Als de regels van de woningtoewijzing niet veranderen, zal de achteruitgang van de wijk niet gestopt worden. Als het mogelijk blijft dat iedereen zich vrij in Pendrecht kan vestigen, zal er ondanks alle aangekondigde maatregelen niets veranderen. De vertegenwoordiger van de Nieuwe Unie legt geduldig uit dat de corporatie niets aan deze regels kan veranderen. De regels zijn op democratische wijze vastgesteld. Het is wellicht niet ideaal, maar een ander systeem is er eigenlijk niet. Het is er misschien wel, maar het is voor woningzoekenden onrechtvaardiger, omdat het willekeuriger is. Het enige dat de Corporatie kan doen is om de bewoners zo goed mogelijk op hun woongedrag aan te spreken.
Zijn uitleg kan op weinig bijval rekenen. Met ingehouden woede trekt de vragensteller zijn conclusie. Dat betekent dat de instroom van nieuwe bewoners die het gevoel van onveiligheid bevordert, gewoon doorgaat. Hij brengt de vrees onder woorden van vele anderen. Het is de vrees dat zich in Pendrecht nog meer Antillianen zullen vestigen. De voorzitter doet nog een poging. Hij wijst op de pogingen van de minister om met de Antilliaanse overheid tot afspraken te komen over de inburgering van nieuwkomers. En als ze dat niet willen, kan de regering ze dan tegenhouden, vraagt iemand. Nee, dat kan de regering niet, beaamt de voorzitter. Het gaat om mensen die een Nederlands paspoort hebben. Ook hier wordt de wil van bewoners gefrustreerd door democratisch vastgestelde regels.
Om deze machteloosheid gaat het. Machteloosheid bij de wijkpolitiek, machteloosheid bij de woningbouwcorporatie en machteloosheid bij de bewoners. De ontwikkelingen zijn in feite niet te stoppen. Er zijn regels die door de afspraken die er de afgelopen maanden gemaakt zijn, niet beïnvloed kunnen worden. Het is het gevoel dat alles wat voorgesteld is, eigenlijk dweilen met de kraan open is. De meesten hebben allang afgehaakt. Velen trekken zich terug in de eigen veilige afgeschermde ruimten.
Is daarmee het laatste woord gezegd? Is daarmee het rapport over de veiligheid in Pendrecht van de baan? Ik denk en hoop het ook niet. Is daarmee het laatste woord over Antillianen gezegd? Ik weet wel zeker van niet. In komende kronieken zal ik daar op terugkomen.
In het evangelie wordt de machteloosheid overwonnen door er midden in te gaan staan. De machteloosheid wordt niet ontkend en ook niet ontlopen. Ontkenning van de machteloosheid leidt altijd weer tot dictatuur en fascisme. Dan staan de mannen op die aangeven dat zij wel eens de situatie zullen veranderen. Het klinkt allemaal aantrekkelijk, maar wie de machteloosheid in de ogen durft te zien, weet dat dat onzin is. Als Christenen weten we dat wij het Koninkrijk niet vestigen. Die verandering ligt niet in onze macht. We kennen onze beperkingen. Deze wetenschap maakt ons niet machteloos. We mogen, dat wetend, nu reeds kleine tekenen doen die naar de verandering verwijzen die we verwachten. Zo wordt de ban van de machteloosheid doorbroken. Om die reden wil ik het krachtig opnemen voor de wijkpolitici, voor de bewonersorganisatie, de woningcorporaties. Binnen de bescheiden marges doen zij hun werk. Zij verdienen onze steun en ons meedenken. Zij dienen, zeker ook door de kerk, in ere gehouden te worden, juist in hun taaie gevecht met de machteloosheid.
Met deze waarneming is nog niets over de inhoud van het rapport gezegd. Dat zal zeker nog gebeuren. Misschien is het wel een idee het rapport tijdens een gemeenteavond te bespreken.
At Polhuis
