Pendrecht is in de 9 jaar dat ik er werkte ingrijpend veranderd. De Herkingenbuurt is totaal vernieuwd. De zuidkant van Pendrecht krijgt de komende jaren een totaal ander gezicht. Wie daar nieuwsgierig naar is, verwijs ik graag naar de website http://www.tuinophetzuiden.nl. Ik heb er vertrouwen in dat Pendrecht straks weer mooi op de kaart van Rotterdam staat. Dat is mede door de inzet van velen die daar hard aan werken. Er is kritiek mogelijk en die heb ik ook geuit, maar tegelijk ben ik onder de indruk geraakt van de betrokkenheid van vele werkers bij de bewonersorganisatie, de Nieuwe Unie en de deelgemeente.

Heb ik zelf ook nog iets bijgedragen? Over aandacht voor deze kronieken heb ik de afgelopen jaren niet te klagen gehad. Ze werden gelezen en er werd dikwijls op gereageerd. Het sterkt mij in de overtuiging dat dit een vorm van kerkelijke presentie is die de moeite waard is om uit te proberen. Heeft het iets uitgehaald? Terugkijkend komen dan drie dingen bij mij naar boven.

Nog niet zo lang in de wijk raakte ik betrokken bij de veranderingen in Valckensteyn. Ik schreef daarover in de kroniek en prompt reageerde radio en tv Rijnmond. Het gevolg was dat ik samen met anderen in een overleg met de Nieuwe Unie de belangen van de bewoners van Valckensteyn mocht behartigen. Dat leidde tot goede afspraken die de situatie van bewoners verbeterden. We maakten afspraken voor 10 jaar. Die periode is nu bijna afgelopen.

Jaren later meldde ik in een kroniek de bouwvallige staat van de voormalige dokterswoning van dokter Hefting. Met in mijn oren de vele verhalen over hem pleitte ik voor behoud van de praktijkwoning. Dat is ook gebeurd. Er werd een goede bestemming gevonden. Zo is de naam van deze dokter van Pendrecht voor de wijk behouden. Het dokter Hefting-huis.

Een groot voorstander van sloop ben ik nooit geweest. Sloop wekt de illusie problemen op te lossen, maar onderzoek wijst uit dat dat zeer de vraag is. Renovatie is vaak een beter alternatief en voor bewoners van Pendrecht met in veel gevallen een kleine beurs ook rechtvaardiger. De kans dat zij in de wijk een huis kunnen bemachtigen neemt er aanzienlijk door toe. Voorbeeld daarvan is het geslaagd project aan de Middelharnisstraat/Melissantstaat. In een kroniek schreef ik daarover. Daarin sprak ik mijn verbazing uit over de sloopplannen van de flat aan de Ooltgensplaatsweg. Waarom die flat niet op dezelfde wijze renoveren, zodat ook bewoners van Pendrecht op deze mooie locatie een kans hebben daar te wonen? De sloopplannen zijn inmiddels van de baan. Zo eigenwijs te denken dat dat door mijn kroniek kwam ben ik niet, maar een klein duwtje in de goede richting heeft het wel gegeven.

Pendrecht is het afgelopen decennium ingrijpend veranderd. De uitdagingen van nu zijn anders dan die van toen. Ik heb met plezier en geloof mijn bijdrage daaraan geleverd. Degenen die blijven wens ik sterkte bij het werken aan de nieuwe uitdagingen. Vergeet daarbij de ouder wordende Pendrechtenaar niet.

At Polhuis

Met deze bijdrage sluit ik mijn rubriek ´Kroniek´ af. Negen jaar geleden begon ik daarmee. Het was de bedoeling dat ik gedurende een jaar mijn ervaringen met het kennismaken met Pendrecht zou opschrijven. Ongemerkt is het door gegaan. Stof om over te schrijven diende zich steeds weer aan. Toen ik begon kon ik geen betere titel bedenken voor deze column. In de loop der jaren dacht ik vaak bij mijzelf dat de Pendrechtse stukjes beter `Stempeltjes´ hadden kunnen heten. Kenmerk van Pendrecht zijn immers de stempels in de bouw. Mijn stukjes gingen vaak om gebeurtenissen die het leven van en in Pendrecht stempelden.

In totaal schreef ik 63 van deze columns. Ik deed dat omdat in mijn opvatting de rol van de dominee en de kerk niet alleen een kerkelijke is. De kerk houdt zich ook bezig met de wijk(samenleving) waarin zij kerk is. Met alle anderen in de wijk zoekt zij mee naar een zo eerlijk en rechtvaardig mogelijke samenleving. Wat betekent het in de praktijk dat we zondags in de kerk geloven in een nieuwe schepping, een nieuwe stad? Daar gaat het om. Wat verwijst daarnaar en wat wijst er van af. Betrokkenheid in de wijk is en blijft dan ook een opdracht voor de kerk.

Eerlijkheidshalve moet ik er ook bij zeggen, dat het meedenken en meedoen in de wijk mij ook persoonlijk wel ligt. Het is dus een opdracht van de kerk die ik erg leuk en inspirerend gevonden heb en vind. Ik ben u allen zeer erkentelijk dat u mij daarvoor alle ruimte gegeven hebt.

At Polhuis

Een aantal weken geleden las ik een uittreksel van een rapport over de ontwikkeling van winkelstraten en -gebieden in Nederland. Het is bepaald een schokkend rapport. De onderzoekers rekenen uit dat het winkelbezoek de komende jaren drastisch omlaag zal gaan. Over ongeveer 5 jaar zullen van gemiddeld 1000 winkels er nog 600 á 700 over zijn. Niet eens de huidige economische crisis is de oorzaak van deze ontwikkeling. De aanjager van deze ontwikkeling is internet. In toenemende mate zal de consument via internet winkelen.

Wie deze cijfers op zich laat inwerken, kan voor Pendrecht maar op één conclusie uitkomen. Ook voor de komende jaren ziet het er voor Plein 1953 somber uit. Het zal eerder slechter dan beter worden. Ook al verdubbelen we het aantal pleinmanagers, het zal niet baten. Deze dalende interesse voor het traditionele winkelen heeft, volgens het rapport, onmiskenbaar gevolgen voor de lokale economie, de werkgelegenheid, maar ook voor de leefbaarheid van buurten. Vooral dit laatste baart mij zorgen: de leefbaarheid van de buurt, de leefbaarheid van Pendrecht. We scoren als buurt al niet hoog op diverse lijstjes. Je moet er toch niet aan denken dat dat in de komende jaren nog verder verslechterd. Daarom, het roer moet om voor Plein 1953. Niemand in Pendrecht zit te wachten op een verdere verloedering van het Plein.

Daarmee wil ik niets ten nadele zeggen van de mensen die zich tot op heden inspannen van het Plein iets te maken. Zij doen hun best, maar kunnen niet veel meer dan een beetje ´oppimpen´. Structureel kunnen zij niets veranderen en het zijn juist deze structurele ontwikkelingen die de vooruitzichten voor het Plein negatief zullen bepalen.

Het rapport lijkt mij voldoende aansporing voor deelgemeentebestuurders en wijkbewoners om op korte termijn met een nieuwe visie op het Plein te komen. Om voor dat overleg alvast een idee aan te reiken het volgende. Ik zou er zeer voor zijn als de winkelbestemming van het Plein gewijzigd wordt. Niet langer winkels maar woningen op het Plein! Dat betekent dat de winkels die overbodig zijn – dat is de afgelopen jaren nu wel aangetoond – omgebouwd worden tot woningen. Een paar winkels kunnen er blijven, maar verder woningen en nog eens woningen.

Er zullen ongetwijfeld bezwaren zijn tegen dit plan. Regels en bestemmingen wijzigen is niet eenvoudig. Ik weet het. Het alternatief lijkt mij nog minder aantrekkelijk. Lege winkels of winkels met een dubieuze nering. Een verlaten en doods Plein met lelijke rolluiken. Wie wil dat nou? Dat komt de leefbaarheid van Pendrecht niet ten goede. Woningen op het Plein wel.

Kortom, het is tijd voor drastische maatregelen.

At Polhuis

De afgelopen jaren is er herhaaldelijk vanuit Pendrecht bij de politiek aandacht gevraagd voor de situatie in de wijk. Ik kan mij nog goed de druk bezochte bijeenkomsten van de Raad in de Wijk herinneren. Een niet aflatende stroom kritiek van bewoners op de ontwikkelingen in de wijk. Het moet gezegd worden. De politiek, op wijk, stads en landsniveau trok zich de kritiek aan. Zeker toen ook uit de cijfers bleek dat Pendrecht op vele terreinen slecht scoorde. Dat leidde tot de lijstjes die de afgelopen jaren gemaakt zijn. Subjectieve ervaringen van bewoners en objectieve gegevens van onderzoekers versterkten elkaar. Ik heb vele rapporten van de afgelopen jaren liggen die deze conclusie telkens opnieuw bevestigden.

Wijkpolitici, welzijnsorganisaties en anderen hebben alle belang bij dit soort lijstjes. Hoe slechter, des te meer geld er geclaimd kan worden. Dat is dan ook de laatste jaren gebeurd, ook in Pendrecht. De slechte publiciteit is dus eigenlijk een vervelend bijeffect van wat voor de wijk tegelijk noodzaak is. Laten we nog een stap verder gaan.

Heeft die extra inzet van de afgelopen jaren inderdaad geleid tot een veiliger wijk? De lijst, waarop Pendrecht als tweede genoemd wordt, is op basis van verouderde gegevens vast gesteld. Moet nu op basis van de jongste ontwikkelingen Pendrecht op die lijst een aanzienlijk eind zakken, omdat het zo veel beter gaat? Ook de BOP hoor ik daar niet voor pleiten. Is de onvrede bij de bewoners, die tijdens de Raadsbijeenkomsten zo nadrukkelijk geuit werd, verdwenen of sterk afgenomen? Ik ben daar niet zo zeker van.

Ik loop door Pendrecht-Zuid. Gelukkig is de bouw van de huizen aan de Dinteloordstraat eindelijk begonnen. De rest ligt er nog onbebouwd bij. Het zal nog wel even duren voordat daar gebouwd gaat worden. Was de bouw voor de crisis door de hoge prijzen te duur, nu dreigt door de crisis op geld voor de wijk gekort te worden. Het gevolg is dat ook de aanpak van de Ossenissebuurt wel weer opgeschoven gaat worden. Begin van de eeuw werd dit gebied als één van de meest urgente gebieden van aanpak door bewoners aangewezen. Daar stapelden de problemen van de wijk zich op. Om voor mij nog altijd duistere redenen werd toch besloten eerst het andere deel van Pendrecht-Zuid aan te pakken, hoewel daar betere flats stonden en minder problemen voorkwamen. De Ossenissebuurt zou in 2010 aan de beurt komen. Er is niets van terecht gekomen. Deze verkeerde keus van toen houd ik mede verantwoordelijk voor de slechte score voor Pendrecht nu. Daarom is het noodzakelijk dat er maximale druk komt om het bouw- en sloopprogramma voor Pendrecht-Zuid op zo kort mogelijke termijn te versnellen. De crisis mag geen argument zijn dit proces nog meer te vertragen. Als dat gebeurt, kan het nog lang duren voordat Pendrecht van de tweede plaats afkomt.

At Polhuis

Ik moet u zeggen dat ik het rapport met verbijstering gelezen heb. Pendrecht scoort als een van de minste wijken van heel Rotterdam. De Tarwewijk scoort nog 0,1 lager. Letterlijk staat er in het rapport:´ Pendrecht (4,6) is eveneens een probleemwijk. De lage score is het gevolg van lage scores op bijna alle punten. Gezondheid, inkomen en betaald werk zijn in het bijzonder problematisch. Een lichtpunt is de sociale inzet. Die is redelijk hoog.` Om het nog iets preciezer te zeggen. Pendrecht is net als alle andere wijken op 14 punten doorgemeten. Drie daarvan vallen in de categorie ´sociaal zeer zwak´ (werk en school, voldoende inkomen, goede gezondheid). Vijf meetpunten worden als probleem omschreven ( voldoende taalbeheersing, voldoende opleiding, binding met de wijk, sociale contacten en sociale en culturele activiteiten). Kwetsbaar is Pendrecht als het gaat om discriminatie, huisvesting, voorzieningen, vervuiling en overlast, de vele verhuizingen). Alleen de sociale inzet krijgt een kleine voldoende.

Mijn verbijstering is er niet omdat het rapport mij iets nieuws vertelt. Al vele jaren weten we dat Pendrecht een probleemwijk is. Ook al praten we daar niet liever niet meer over. We moeten niet oproepen wat we bestrijden willen, is daarvan de achterliggende gedachte. Wie regelmatig door Pendrecht wandelt en met bewoners spreekt, weet dat het leven en wonen in Pendrecht zijn schaduwkanten heeft. In dat opzicht vertelt het rapport niet zo veel nieuws. Het bevestigt alleen maar wat veel bewoners al lang weten.

Het verbijsterende van het rapport ligt voor mij ergens anders. De afgelopen jaren heb ik gezien dat de politiek en het welzijnswerk in de wijk zich in velerlei opzicht ingespannen hebben. Nieuwe werkers zijn er gekomen, extra gelden vrijgemaakt. Van dichtbij heb ik gezien hoe men zich voor Pendrecht ingezet heeft. Het rapport laat zien dat het resultaat van al die extra inzet maar miniem is. Nu kan men zeggen dat het zonder die extra inspanning nog erger geweest was. Het is mogelijk, maar met de extra inzet is het iet veel beter geworden.

Dat roept de vraag op wat met name de politiek, stedelijk en deelgemeentelijk, met dit rapport gaat doen. Nog meer mensen, nog meer welzijnswerkers? Of zou het rapport ook niet een aanleiding kunnen zijn om zich te bezinnen op de vraag of dat allemaal wel helpt.

In de Amsterdamse politiek probeert men ook een antwoord op die vraag te formuleren. Daar kiest men heel voorzichtig niet voor nog meer welzijnswerk. Nee de grote welzijnsorganisaties krijgen juist minder. Nauwkeuriger wordt er gekeken naar kleinschalige door bewoners zelf gedragen initiatieven. Dat zou een weg kunnen zijn. De bewoner niet langer als object van zorg, maar als drager van zijn eigen welzijn. Het lijkt mij, jet rapport lezend, de moeite van het proberen waard.

At Polhuis