Commentaar (Compromis)

De afgelopen maanden ben ik terecht gekomen midden in het debat over de vestiging van een AZC.. Dat het daarin heftig toe gaat, heeft ieder die kranten leest en TV kijkt, wel meegekregen. Dat mag. Het gaat ook ergens over. Door alle weerstand is het begin van een verandering van het beleid op het moment dat ik dit schrijf, merkbaar. Het is goed als er naast de grootschalige opvang ook kleinschalige komt. Meer lezen

Barth in het zonnetje

Nog even en dan is het vijftig jaar geleden dat Barth overleed. Om precies te zijn op 10 december 2018. We zouden er in Nederland zomaar aan voorbij geleefd hebben als onze Duitse broeders en zusters er ons niet aan herinnerd hadden. Daar is door de Reformierte Bund binnen de EKD het initiatief genomen voor een heus Barth-jaar. Nu ken ik de Duitse situatie niet goed en dus ook de plaats en invloed van de Reformierte Bund niet, maar ik begrijp wel dat het voor deze Bond en de aangesloten leden een kans is om van zich te laten horen binnen de EKD en Duitsland. Die kans wil men met beide handen aangrijpen. Dat bleek tijdens een korte voorbereidende bijeenkomst in Frankfurt, waarvoor Wessel ten Boom en ik uitgenodigd waren en waar wij tot ook onze verrassing de PKN vertegenwoordigden. Meer lezen

Commentaar (Woonvisie)

Rotterdam is van oudsher een werkstad. Eind 19e eeuw trokken duizenden arbeidskrachten uit Brabant naar de stad om daar werk te vinden. Nu zouden we het economische vluchtelingen of gelukszoekers noemen. De stad nam ze op, dikwijls in mensonterende woonsituaties. Midden vorige eeuw kwam de stadsvernieuwing op gang. De krotten werden vervangen door redelijke sociale woningbouw. De leus was toen: ‘bouwen voor de buurt’.  Onlangs publiceerde het stadbestuur van Rotterdam een Woonvisie voor de komende decennia. Het betekent een breuk met het verleden. Niet de mensen die op sociale woningbouw zijn aangewezen zijn het uitgangspunt, maar de meer kapitaalkrachtigen. Zij moeten met duurdere woningbouw de stad weer ingelokt worden. Het is een probleem waar veel steden in Nederland mee bezig zijn. Vandaar op deze plaats een signaal voor de kerken. Hier gebeurt iets dat verstrekkende gevolgen heeft. Doe er iets mee! Meer lezen

Commentaar (Back to Basics)

Het is 1994. Eén van de stellingen bij mijn proefschrift luidde: “Het verdient aanbeveling de classicale vergaderingen af te schaffen”. Eén bescheiden niveau tussen Synode en gemeente was, gelet op de te verwachten omvang van de fusie-kerk, voldoende.
Tien jaar later pleitte ik voor een herbezinning van de kerk op haar ‘core business. Noodzakelijk, gelet op de dramatisch slechte prognose voor de kerk. Weer tien jaar later verschijnt het rapport van de scriba van de Synode: Waar een Woord is, is een weg. Ik ben blij met dat rapport. Op heldere wijze pleit Plaisier voor een terugkeer naar de kern van het kerk-zijn en verbindt daar een ingrijpende reorganisatie van de kerk aan. Niet te lang over praten, lijkt mij, maar met voortvarendheid uitvoeren!

Meer lezen

Tolerantie (‘Zoet is het licht’ van G.H. ter Schegget

De tijd ligt achter ons, dat een nieuw boek van Bert ter Schegget in grote getale bij Donner lag. Zoveel vraag was er toen. Hij inspireerde velen. Hoeveel invloed heeft hij nu nog? Zoveel jaar na zijn te vroege dood in 2001.

De na zijn overlijden opgerichte Ter Schegget stichting bindt de strijd aan tegen het vergeten. Dat doet zij door het werk van Ter Schegget blijvend toegankelijk te maken op de website www.ghterschegget.nl. Zijn boeken worden daar integraal en doorzoekbaar aangeboden! Daarnaast heeft de stichting onlangs het hele archief toegankelijk gemaakt. Deze klus werd geklaard door Greetje Witte-Rang. Als dank voor dit monnikenwerk gaf de stichting een bundeltje uit met 10 nog niet eerder gepubliceerde preken. De preken werden gehouden in de laatste jaren van zijn leven. Het is een prachtig bundeltje geworden, fraai uitgegeven door Narratio.

In de bundel onder andere 4 preken over Prediker, over de goede herder, de altijd weer lastige strafrede uit Mattheus 11, de verloren zoon. Stuk voor stuk qua taal en inhoud aanspreekbare stukken, met als hoogtepunt de preek uit Prediker waaraan de titel ontleend is “Zoet is het licht”. Daarin spreekt Ter Schegget wijs geworden door de jaren van actie heen. Troostend!  Ik ga de preken niet samenvatten. Ze moeten gelezen en herlezen worden. Ik deel een leeservaring.

Wie de preken leest en op zich laat inwerken, schrikt hoezeer het maatschappelijke debat inmiddels veranderd is. Als Ter Schegget in de preek over de strafrede over tolerantie spreekt, is dat vooral een kritiek op de schijn tolerantie van onze samenleving. Tolerantie als dekmantel voor onverschilligheid. In zijn woorden: “Is tolerantie niet verworden tot een dekmantel van egocentrisch gedag?” Als je mij met rust laat, doe ik jou hetzelfde. Die houding werpt ons terug op onszelf en dat is precies “wat het Vrijemarktsysteem van ons vraagt”. Het gevolg is dat we gerust leven in een systeem waarin velen slachtoffer worden. Daar richt Ter Schegget zich met hartstocht tegen. Tolerantie moet, zo zegt hij, “gedragen worden door liefde en solidariteit: Het is steeds weer broodnodig voor elkaar, voor de zwakke, arme en afgeschreven mens op te komen”. Dat is Ter Schegget ten voeten uit.
In onze dagen gaat het debat vooral over onze houding ten opzichte van de Islam en dan met name de extremistische variant daarvan. Lang hebben we de tolerantie aan de dag gelegd, die Ter Schegget kritiseert. Dat kan ondertussen niet meer. Daarvoor is de manifestatie van de Islam te manifest en ook te bedreigend geworden. Wat betekent nu, daarmee geconfronteerd, tolerantie in de zin zoals Ter Schegget die gebruikt? Hoe moet we opkomen voor de zwakke, arme en afgeschreven mens opkomen als die zich toont in de gedaante van een IS strijder? Of mag dat zo niet gezegd worden?

Het zijn vragen waarmee wij in onze tijd mee worstelen. Zijn daarmee de preken van Ter Schegget gedateerd? Geenszins! Juist in deze tijd waarin het ‘godsdienst gesprek’ alle aandacht lijkt op te eisen, is het goed deze stem (opnieuw) te horen. Daardoor worden we bepaald bij één van de grondlijnen van het bijbelse getuigenis: de solidariteit met de armen. Dat is goed om te horen juist in het huidige debat.

In deze preken horen we Ter Schegget ook in onze dagen tot ons spreken. Hij bepaalt ons steeds weer bij de vrijheid van Jezus. Hij doet dat op een op, uitnodigende, bescheiden en ingetogen manier. Ik ben blij met dit boekje.

At Polhuis

“Zoet is het licht”, tien preken van G.H. ter Schegget. Narratio 2015.

(In de Waagschaal, nieuwe jaargang 44, nr. 11. 7 november 2015)