Christelijke samenleving geen doel Christenen in de PvdA

In het Reformatorisch Dagblad verscheen een artikel waarin met name Christenen in de PvdA uitgedaagd worden. Zij woren uitgedaagd om stelling te nemen tegen de bezuiniging op de kleine Christelijke omroepen. Het artikel is van de hand van Jan van der Graaf, oud secretaris van de Gerefomeerde Bond in de PKN. Omdat ik in In de Waagschaal in mijn commentaar eerder op deze bezuinigingen gereageerd had, werd ik gevraagd op het artikel van Van der Graaf te reageren. Hieronder de tekst van deze reactie.

 

 

 

Genoeglijk zittend bij het haardvuur schrok ik werkelijk toen ik het artikel van Jan van der Graaf las. Er was kennelijk iets in Nederland gebeurd waar ik geen weet van had. De mogelijkheden om de Boodschap in het publieke domein uit te dragen, inclusief de publieke prediking van de gerechtigheid worden afgesnoerd, zo schrijft hij. Ook als nieuw aangeschoven doorbraakmens kan je dan niet blijven zitten. Zou het waar zijn? Is aan Arjan Plaisier een spreekverbod opgelegd? Mag bisschop Eijk zijn priesterboordje niet meer dragen? Mogen de kerkklokken in Veenendaal op zondag niet meer luiden? Moet ik as zondag voor gaan in een schuilkerk? Niets van dat al. Er wordt kerken geen strobreed in de weg gelegd. Jan van der Graaf overdrijft dus. Het gaat hem een gewone actie tegen een door de overheid opgelegde bezuiniging, die met name de kleine identiteit gebonden omroepen treft. Zoals vrijwel altijd gebeurt bij bezuinigingen, schreeuwen betrokkenen moord en brand. Er moet bezuinigd worden maar niet bij hen. Alle argumenten die dat ondersteunen zijn dan toegestaan.

Opmerkelijk dat Van der Graaf zijn argumenten aan de Doorbraak ontleent. De Doorbraak mensen binnen de Partij van de Arbeid zouden er toch voor moeten waken dat de ‘samenleving nog verder verkleurt’. Opmerkelijke opvatting van de Doorbraak. Van der  Graaf ziet mij als een soort christelijk bruggenhoofd binnen de seculiere PvdA. Met hem moet ik nu één front vormen om deze verkleuring te voorkomen. Daarmee bedoelt hij: de verdere afkalving van de invloed van het Christendom. De Doorbraak als een soort buitenafdeling van de confessionele partijen in de PvdA. Je moet er maar op komen.

Als nieuw aangeschoven Doorbraak mens laat ik mijn beslissingen leiden door politieke, zakelijk argumenten. Zo kijk ik ook naar de aangekondigde bezuinigingen bij de omroepen. Daar zal het net als bij vele andere nuttige instellingen opnieuw een tandje minder moeten. Pijnlijk, zeker! Dan ontkom je niet aan de discussie of de grote omroepen die verbindingen hebben met geloof (nog altijd een grote partij in Hilversum) hun identiteit niet iets meer zouden moeten accentueren? Waarom zouden de kleine identiteitsgebonden omroepen hun werk niet onder hun paraplu kunnen voortzetten? Goed dat die gesprekken gevoerd worden. Laten we dat debat vooral nuchter en zakelijk voeren.

Ik kan het niet nalaten op te merken. Ik herinner mij nog goed de synodedebatten over de IKON begin jaren 80 van de vorige eeuw. Van der Graaf was toen nog volop in functie. Het terugkerend refrein van het Synode smaldeel dat hij toen aanvoerde was, dat de IKON zijn christelijke identiteit verloochende. De toenmalige IKON directeur werd er bijna moedeloos van. Daarmee werd mede de weg geplaveid naar de huidige bezuinigingsactie. Zo vreemd is het dan ook niet dat de achterban van Van der Graaf nu zo stil blijft.

Ik geloof er dan ook niet zo veel van dat Van der Graaf echt begaan is met de IKON en de Roomse kleine omroepen. Het gaat hem om iets anders. Dat verraadt hij wat mij betreft in dat intrigerende zinnetje over de verkleuring van de samenleving. Daar is hij bang voor. Hij overigens niet alleen. Tot mijn stomme verbazing merk ik dat ook mijn linkse makkers daar last van hebben. Jarenlang is er gefulmineerd tegen het Corpus Christianum. Het werd tijd dat de kerk zijn plaats als minderheid leerde kennen. Dat was de plaats die de kerk door het evangelie gewezen werd. Weg met de vanzelfsprekende machtsposities? Dat kon toen kennelijk vanuit een meerderheidspositie allemaal makkelijk gezegd worden. Nu kan dat niet meer. De kerk en daarmee verbonden het christelijke geloof is een snel slinkende minderheid aan het worden. Het is waar wat Van der Graaf zegt. De samenleving verkleurt, niet een beetje, maar ingrijpend en in een hoog tempo.

Ik begrijp zijn verdriet en zijn pijn over deze onomkeerbare ontwikkeling. Hij wil alle krachten daartegen mobiliseren, inclusief de PvdA. Het is niet mijn keus. Het lijkt mij beter ons als christenen opnieuw te bezinnen op deze minderheidspositie. Het is een pijnlijke waarheid waar we niet aan ontkomen. Wij bepalen de regels van het spel niet meer. De samenleving wordt niet meer ingericht zoals het ons goeddunkt. Steeds meer zullen we bevraagd worden op gedragingen en uitspraken die voor ons vanzelfsprekend zijn, maar door anderen niet meer begrepen worden. Steeds vaker zullen we ons moeten verantwoorden, over de besnijdenis, christelijke feestdagen, eetgewoonten, zondagsheiliging, bijzonder onderwijs en de voor ons vanzelfsprekende vrijheid van godsdienst. Niets zal meer vanzelf spreken. En zeker niet de vorm waarin dat in onze samenleving gestalte gekregen heeft. Dat gesprek zullen we vanuit een minderheidsposities op vele fronten moeten aangaan. Dan wel graag met een ondertoon van bescheidenheid.

De partij waarvan ik lid ben, biedt daarvoor een uitstekend platform. Ik mag daar voluit van uit mijn christelijke geloof met allerlei stromingen en overtuigingen mee praten over de inrichting van onze samenleving. Er wordt mij geen strobreed in de weg gelegd. Van der Graaf kan er dan ook op rekenen dat als de mogelijkheid de Boodschap in het publieke domein uit te dragen echt afgesnoerd wordt, ik mij zal laten horen. Dan zal hij de Doorbraak nog prijzen. Zo ver is het echt nog lang niet. Ik kan dus weer met een gerust hart naar mijn vrienden bij het haardvuur.

At Polhuis

emeritus predikant en fractievoorzitter van de PvdA in Rotterdam-IJsselmonde.

Het artikel van J. van der Graaf: Wie roept PvdA tot de orde?

Mijn commentaar in In de Waagschaal: Commentaar (Arrogantie)