Kerstfeest is uniek

Regelmatig verbaas ik mij er over hoe makkelijk Christendom en Islam met elkaar vergeleken worden. Het zijn wel verschillende religies, wordt dan gesteld, maar in de kern gaat het toch om hetzelfde. In beide komen dezelfde personen voor. Jezus wordt in de Koran Isa genoemd. Ook de geweldteksten uit de Koran komen in de Bijbel voor, zelfs in nog sterkere mate dan in de Koran.

Het zijn niet alleen waarnemers van buiten die deze opmerkingen maken. Ook gelovigen maken ze. Let wel, dan zijn het christelijke gelovigen. Eerlijk gezegd kan ik mij geen Islamitische gelovige voor de geest halen die de stelling onderschrijft dat beide geloven in de kern aan elkaar gelijk zijn.

Ik houd het voor oppervlakkigheid en gemakzucht om deze stelling te poneren. Te gemakkelijk wordt er dan van uit gegaan dat de vorm wel verschillend is, maar de inhoud niet zo veel verschilt. Alsof vorm en inhoud van elkaar te scheiden zijn. Als we alleen al letten op de feesten die in de beide tradities gevierd worden, zien we hoe verschillend zij zijn. Voor het gelovige gesprek met de Islam is dit uitgangspunt eerder een nadeel dan een voordeel.

Wij leven in de Adventstijd toe naar het Kerstfeest, de geboorte van de Heer. Noch advent, noch Kerst komen in de Islamitische traditie voor, ook al komt Jezus in de Koran voor. Dat is geen toevalligheid. Kerstfeest is in de Islamitische traditie ondenkbaar.

Met Kerst vieren wij de komst van de Heer in onze wereld. Wie de hoge God wil leren kennen, wordt verwezen naar dit nederige kind. Nergens anders dan zo is Hij voor ons te kennen. Wie over God spreekt zonder deze menselijke Jezus moet zich nog meer eens afvragen of hij het over de God van de bijbel heeft. Buiten Jezus om heeft niemand ooit God gezien.

Voorafgaand aan Kerst zijn er vier advent weken. Daarmee wordt uitgedrukt dat de vleeswording van de Zoon een voorgeschiedenis heeft. Het is geen gebeuren dat zo maar opeens plaatsvindt. De komst van de Heer wordt aangekondigd, staat in een traditie. In de vier adventsweken wordt liturgisch het getuigenis van het Oude Testament samengevat. Wie verwacht werd en wordt, is in Hem gekomen. In deze Ene licht de menselijkheid op die van meet af aan bij de Here God was en waarop in Israël gehoopt wordt. In de weg die Hij gaat herkennen we de goddelijke menselijkheid. Hij komt zelf voltooien wat mensen niet lukte. Dat is zijn dienst aan ons! Hij is niet gekomen om te heersen en ons tot dienaren te maken. Nee, Hij is gekomen om ons te dienen. Door Zijn dienst worden wij vrije mensen. We worden niet opgeroepen offers te brengen, maar om in blijdschap te vieren dat we onze toekomst in Hem herkend hebben.

Let wel, het gaat mij er niet om om de superioriteit van het Christendom aan te tonen. Aan dat soort spelletjes moeten we ons als Christenen niet schuldig maken. Het Christendom als menselijke onderneming is in geen enkel opzicht meer- of minder waard dan de Islam. Het is wel zaak dat we het anders zijn voor ogen houden. Ik bedoel het anders zijn dan tweeërlei. Het Christelijke geloof is anders dan de Islam. Het Christelijke geloof is ook anders dan alles wat wij als Christendom voorstellen. De Heer die met Kerst naar ons toegekomen is stelt alle mensen met al ons gedoe onder de kritiek (oordeel). Alleen Hij brengt en belichaamt de menselijkheid. Dat mogen we verwachten. Dat mogen we vieren, daarop mogen we hopen.

ds A. Polhuis

Kerk op Zuid, nr. 15, december 2007